کتاب این نقشۀ بزرگ چرا کوچک شد؟ (کتاب دوم: از ظهور تا سقوط هخامنشیان) نوشته علی‌اصغر سیدآبادی

کوروش هم اولش پادشاه یک کشور کوچک محلی بود که از ضعف مادها استفاده کرد و علیه آنان شورش کرد و پیروز شد و سپس به لیدیه (واقع در ترکیۀ کنونی) لشکر کشید.
خوب شاید همین‌جا این سؤال برایتان پیش بیاید که این آقای کوروش هم که ما این همه به او افتخار می‌کنیم، از همان اول کارش را با جنگ و دعوا شروع کرد و خودش هم برای حمله به جایی دیگر پیشقدم شد! راستش من هم این سؤال را دارم و از جواب‌های داده‌شده هم قانع نشده‌ام. مثلاً پاسخ بعضی از دوستداران کوروش این است که می‌گویند که کوروش زمانی به لیدیه حمله کرد که دریافت پادشاه لیدیه به‌زودی به ایران لشکرکشی خواهد کرد.
پس از این‌که کوروش مادهای قدرتمند را شکست داد، کشورهای همسایه نگران شدند و اتحادی علیه کوروش تشکیل دادند و به هم قول دادند که از هم حمایت کنند. با این همه، ماجرا این‌جوری شد که کوروش لیدیه و پایتختش را نیز گرفت، از آن‌جا به شرق ایران رفت و کشور را گسترش داد و سپس به فکر فتح بابل افتاد.
به گفتۀ بعضی تاریخ‌نویسان کوروش رود فرات را به سوی دیگری برگرداند و لشکرش را از بستر رود وارد شهر بابل کرد؛ در حالی که مردم بابل مشغول خوشگذرانی بودند و حتی فرصت جنگیدن با کوروش را پیدا نکردند. به این ترتیب بابل نیز فتح شد و ماند آرزوی فتح مصر.
از این‌جا به بعد ایرانیان به بزرگ‌ترین قدرت جهان تبدیل شدند و از نظر تاریخ‌نویسان غربی «امپریالیسم ایرانی» شکل گرفت.
در نهایت کوروش وقتی برای جنگ با سَکاها به شرق ایران رفته بود، جان باخت.