کتاب تئاتر مستند (مجموعه مقاله) نوشته محمد منعم

تئاتر مستند چیست؟ معتقدم برای پرداختن به موضوعی همچون تئاتر مستند، که در ایران تا به حال جز نوشته‌ها و یا ترجمه‌هایی پراکنده چیزی در مورد آن گفته و نوشته نشده است، ابتدا باید در مورد چیستی‌اش حرف زد. در مورد اینکه چه ویژگی‌ها و مشخصه‌های به‌خصوصی این نوع تئاتر را از دیگر تئاترهایی همچون تئاتر تاریخی، اپیک و دیگر انواع تئاتری‌ای که مرزهایی مشترک با تئاتر مستند دارند جدا می‌کند. زیرا چیزی که حرف‌بردار نیست و نمی‌توان در آن بحثی کرد، چیستی و ماهیت یک امر است؛ یک امر، یک رخداد چه عینی و چه ذهنی مشخصات و ویژگی‌هایی دارد که ماهیت و چیستی آن را می‌سازد و با دانستن و فهم این ویژگی‌هاست که می‌توان به نوعی تعریف و در نهایت شناخت از هر امری رسید. وقتی می‌دانیم ویژگی بهار جوانه زدن شکوفه‌ها و باز‌شدن گل‌هاست دیگر هیچ‌کس نخواهد گفت زرد‌شدن برگ‌ها و ریختن آن‌ها مشخصۀ بهار است، چون ویژگی‌های بهار قبلاً شناخته شده و همه به یک تعریف مشترک از بهار رسیده‌اند. به عبارت دیگر، همگی ماهیت و چیستی بهار را دانسته و درک کرده‌ایم و بهار را شناخته‌ایم؛ از همین روست که دیگر پرسشی ناشی از شک و ابهام در موردش نمی‌پرسیم.