کتاب گاو در اساطیر و حماسه‌های ایرانی نوشته سمیه ایرجی

جلوه‌­های حضور این اسطوره در آیین­ها و ادیان باستانی، ادوات و آلات سلطنت (تخت و گنج پادشاهی)، نقش­آفرینی در نوید ظهور منجی و یاریگری انسان­ها و حیوانات مظلوم، آفرینش شخصیت توأمان انسان ـ گاو در کاخ شاهی به نشانه آفرینش هم­سوی این اسطوره با بشر نخستین، حضور آن در حکومت­ها نه تنها به شکل ادوات جنگی مثل گرز و درفش، بلکه در حفظ تمامیت ارضی و در قالب پاسبانی هشیار که یابنده مرزهاست و مباهات پهلوانان و سلسله­های پادشاهی به حضور نام او در جوار نام خاندان خود، همگی نمود موهبت­هایی است که در قالب این اسطوره آشکار شده است.
شناساندن نمودهای این اسطوره ارزشمند در شعر حماسی تلاشی برای آگاهی از خاستگاه و فلسفه مقدس آن است. اسطوره­ای که طی سالیان دراز در سنگ نگاره­ها و آثار دیگر به یادگار مانده و بیانگر این حقیقت است که اسطوره درگذر تاریخ همیشه زنده است و با مردم و فرهنگ آن ملت زندگی می­‌کند­­.
پیوند این ­اسطوره با انواع­ دیگر ­ادبی (عرفانی­، غنایی و تعلیمی) توجیهی دیگر بر جاودانگی اسطوره­‌هاست که نباید فارغ از معنایشان بررسی شوند. در حقیقت­، فرهنگ ­بشری با اسطوره زاده ­است و همچنان در روان آدمیزادگانِ اکنون و آینده به حیات­ خود ادامه می‌دهد­.